Thema 2014

Lezing Agnes van den Berg
In haar lezing nam Agnes van den Berg, omgevingspsycholoog en hoogleraar beleving en waardering van natuur en landschap aan de Rijksuniversiteit Groningen, met humor en zelfrelativering en in een hoog tempo haar goedgemutste gehoor mee langs de positieve effecten die de natuur op de mens heeft. De denkbeelden en overtuigingen van pessimisten en optimisten, die daarmee aanvankelijk als twee kampen tegenover elkaar leken te staan, zouden volgens haar toch nader tot elkaar kunnen komen. In haar slotwoorden sprak zij voor de toekomst de hoop uit: “Misschien dat de samenleving voldoende veerkracht zal hebben om daadwerkelijk voor goed ingerichte groene gebieden te blijven zorgen, zodat in tijden van vervreemding er altijd weer ruimte is voor ommekeer en herstel.”

Broeder Dieleman
En na een hartelijk applaus sloot de Zeeuws-Vlaamse Broeder Dieleman daar mooi op aan. Met een van zijn bandleden bracht hij een muzikaal intermezzo. Terwijl de toehoorders via geprojecteerde filmbeelden het schilderachtige vlakke Vlaamse land met weidse wolkenluchten aan zich voorbij zagen trekken, klonk vanaf de rechterzijde van het podium, half verscholen achter de hoge planten, het lied ‘Land van verandering’, waar ‘de seizoenen van mystiek zijn ontdaan en wij zitten te wachten op de dingen die komen gaan,’ en, zoals de zanger tijdens de aankondiging zei: “De visserij dreigt te verdwijnen. We kunnen nu dus spreken van een visserij-experience.”

Dagvoorzitter Chris Kalden nodigde als eerste van de drie aangekondigde referenten Kees de Lange van Staatsbosbeheer uit, om plaats te nemen in het houten tuinameublement op het podium. Kon hij een reactie geven op wat hij had gehoord en iets vertellen over zijn droom voor de toekomst?

Zeeuwse referenten
“Een feest der herkenning dat we de natuur moeten gaan organiseren,” zei Kees de Lange. “Zo ver verwijderd van ieders beleving en ervaring is het. Ik merk het aan mensen die, als ze dan al eens in het bos zijn, angstig worden. Bang voor wilde dieren. Of zich van top tot teen in plastic hullen, vanwege de teken. We proberen als Staatsbosbeheer vanaf de parkeerterreinen al laagdrempelig te zijn, informatie te geven, het dichterbij te brengen. Ook betrekken we social media in onze communicatie. We bieden zeehondensafari’s aan, en reeëntochten, en werken samen met ondernemers in de recreatiesector. In Zeeland kunnen we veel; er is hier nog natuur. Ik droom er dan ook van dat dat blijft, en mijn kleinkinderen ook vlotten zullen bouwen en boomhutten.”

De volgende referent, Gijsbert Gunter, manager External Relations and Communication van Yara Sluiskil BV, nam de toehoorders via beelden mee op een wandeling rondom de chemische kunstmestfabriek. Hij vertelde geen onderzoek nodig te hebben om van het positieve effect van natuur te worden overtuigd: “Ik voel me heel gelukkig als ik haaientanden zoek met mijn zoontje. En ook bij mijn collega’s zie ik dat de natuur enorm leeft. We hebben weliswaar de uitdaging om met kunstmest  wereldwijd iedereen van voldoende voedsel te voorzien, maar we zijn ook al 85 jaar gevestigd op een heel bijzondere plek in Zeeuws-Vlaanderen, met geschiedenis en natuur: kazematten, oude gewassen, hoogstamfruitbomen, kreekruggen en een poel. Economie en ecologie gaan er hand in hand, de contrasten zijn raakvlakken.” En over zijn droom voor de toekomst zegt hij: “Ik hoop dat we het beetje natuur dat er nog is, koesteren. Want het kind in ons dat daar enorm van geniet, kennen we immers  allemaal.”

De derde referent, Ronald de Meij, directeur van de GGD Zeeland, vertelde dat de lezing van Agnes van den Berg hem weer bewijst hoe afhankelijk we zijn van onze omgeving: “En misschien zijn we als GGD dan wel teveel gefocust op rationele afwegingen. We geven wellicht teveel adviezen aan de mensen in Nederland die kampen met overgewicht, en we grijpen te weinig in de omstandigheden in.”

Hij noemt de zogeheten Blue Zones – regio’s waar mensen gezond oud worden, omdat de omgeving daartoe uitnodigt: “Maar hier zijn we nog teveel gericht op comfort; kinderen gaan met de auto naar school, zitten achter de computer, voor de televisie. De omgeving is te bedreigend geworden om in te bewegen.” Als droom zou hij dan ook graag een trendbreuk realiseren, om deze ontwikkelingen te keren.

Vanuit de zaal kwamen er nog aanvullingen, maar voor diepgaande discussies zou er na afloop meer tijd zijn. Iemand opperde dat de gemeenten liever parkeerterreinen willen in plaats van groene burgerinitiatieven; een ander vertelde dat hij, omdat hij in de natuur werkt, juist Europese steden als heel ontspannend ervaart, wat Agnes van den Berg vanuit empirisch onderzoek kon bevestigen; er werd geopperd dat natuur wellicht een stressverlagend effect kan hebben op kankerpatiënten, wat Agnes van den Berg instemmend met gegevens wist te onderbouwen; en iemand riep dat we in Nederland toch heel gezond zijn omdat we in tegenstelling tot andere landen zoveel fietsen.

Provincie aan het woord
Carla Schönknecht-Vermeulen, gedeputeerde Natuur van de Provincie Zeeland, vertelde ter afsluiting dat er robuuste natuur wordt ontwikkeld, en dat deze bescherming wettelijk goed is geregeld: “Wij zijn een land in zee, en natuurprojecten en de veiligheid rondom de dijken toetsen we aan dat wettelijke kader. Ik droom van Zeeland als Blue Zone. Dat vind ik inspirerend en uitdagend.”

Waarop dagvoorzitter Chris Kalden iedereen hartelijk bedankte: “Zonder uw komst zou deze bijeenkomst geen betekenis hebben.”, en de ruim 280 genodigden wandelden vrolijk pratend richting de bar.

Want natuur is leuk, maar je moet er wel wat te drinken bij hebben. Aan dat verlangen werd dan ook de ruimte gegeven. Net als aan de verzorgde en niet te versmaden versnaperingen die werden rondgedeeld door de lieftallige catering van stadsboerderij ’t Hof Welgelegen.

Het was ook na afloop van deze 4e Thijs Kramerlezing nog lang een aangenaam verpozen.

Tekst: Jacoline Vlaander. Zij is schrijver en werkt als zelfstandig ondernemer vanuit Arpège voor verschillende opdrachtgevers. Voor meer informatie: www.arpege.nl